Turizm temizliği
Ardi PulajTemizliğe yönelik yatırımlar Arnavutluk halkına ekonomik olanaklar sunuyor
Arnavutluk’un Korca şehrinde yaşayan 12-14 yaş arası çocuklar, yerel çevre hakkındaki düşüncelerini Ekim ayında düzenlenen bir kompozisyon yarışması için kaleme aldı.
“…Köyüm neden böyle diye kendime sorup duruyorum. Birinin bu ‘güzellik’ bilmecesini çözmesi gerekiyor. İnsanlar doğaya aşık olduğu için köyümün güzelleşmesi ve okul bahçemizin rengârenk çiçeklerle dolması umuduyla yaşıyorum,” demiş yarışmaya katılan 450 çocuktan biri.
60,000 nüfuslu Korca, Arnavutluk’un güney doğusunda, Yunanistan sınırında, geleneklerin yaşatıldığı bir şehir. REC’in Tiran’daki Arnavutluk Ofisi’nde proje yöneticisi olan Eduart Cani, “Korca’nın çevresel statüsü göz önüne alındığında, bir ‘başarı öyküsü’ olarak düşünülebileceğini,” belirtiyor.
Türk usulü kilim ve halıları seviyorsanız, yüksek bir yaylada bulunan Korca’yı mutlaka görmelisiniz. Sanki bütün Korcalılar, envai boy, renk ve çeşidinden bu kilim ve halıları yapıp satmaya adamış kendini.
Ancak Arnavutluk’un diğer şehirleri gibi Korca da, ülkedeki siyasî ve toplumsal gelişmelerin etkisiyle bir geçiş dönemi yaşıyor. Kentsel nüfusun artması ve kentlerin geçirdiği değişim çevre sorunlarını da beraberinde getiriyor.
Korca eskiden, kuyuların kuruması, şebekenin yetersizliği ve borulardaki sızıntılar yüzünden su sıkıntısı yaşamış. Su sorunu çözülmüş olsa da sırada başka sorunlar var.
Cani, bugün Korca’nın temel sorununun çöp sahasının dolması olduğunu söylüyor. Maliq şehrinde açılması planlanan çöp sahasının sorunu çözmesi bekleniyor; kanalizasyon projesinin tamamlanması hijyen koşullarını epey iyileştirmişti.
Bir diğer konu da Korca’nın merkezî ısıtma tesisinin yıkımıydı. Yerel Çevre Eylem Planı (YEÇEP) uyarınca artık kullanılmayan bu termal tesise ait geniş alan, yeni ulaşım yollarına sahip, halka açık bir yeşil alana dönüştürüldü. Merkezî ısıtmanın iptâliyle birlikte konut ve işletmelerin müstakil ısınma için artık odun ve elektrik kullanması, verimlilik için de yalıtım projeleri gerekiyor.
“Isı yalıtımı gelecekte yaşanacak sorunlardan biri,” diyor Cani.
Su kanallarından mezarlıklara
Korcalı çocuklar, kompozisyon yarışması kapsamında çevrelerindeki şora ve faunanın yok oluşu karşısında duydukları üzüntüyü dile getirdi. Yarışmacılardan Armalda Muka, yazısında, çevreyi korumaları için yetişkinlere şöyle sesleniyor: “insanlar özen göstermezse, bir gün su kanallarının mezarımız olmasına hiç şaşmam. Bütün bu yıkımda doğanın hiç suçu yok. Doğayı mahveden, ve bunu yaparken aslında kendi hayatlarını mahvettiklerinin farkında olmayan, insanlar.”
Çocukların kompozisyonları, merkezî ve yerel yönetimler ile, kâr amacı gütmeyen uluslararası kuruluşların desteklediği ‘Temiz ve Yeşil’ projesinin bir parçasıydı. Projenin odak noktası, çevre tahribatı konusunda farkındalığı artırmak ve yerel çevreyi iyileştirecek küçük çaplı projeleri hayata geçirmek.
Bu, Korca’da, farklı paydaşların doğrudan katılımıyla yürütülen projelerden yalnızca biri. Korcalı yetkililer sorunları çözmek için, temiz bir çevreye yönelik strateji ve önlemleri içeren bir plan olan YEÇEP’i uyguluyor. YEÇEP’ler, planın amaçlarını tanıtmak için medyayı, kadınları, çocukları ve diğer birçok aktörü sürece katıyor. Bölgedeki YEÇEP, Pogradec, Maliq, Bilisht, Erseke, Leskovik ve Korca’da uygulanıyor. REC Arnavutluk Ofisi de planın hayata geçirilmesine destek veriyor.
Cani, yerel halkın sürece katılımının çok önemli olduğunu, çünkü toplumun, planın uygulanmasına katkıda bulunabileceğini ve yarattığı fırsatlardan da yararlanabileceğini söylüyor.
Cani, “plan, çevre alanındaki öncelikleri ve sorumlulukları saptıyor. Ayrıca ele alınacak yapıları da belirliyor,” diyor ve YEÇEP’in, yerel yönetişim kapasitesini geliştirebileceğini, toplumu ve çevreyi iyileştirecek bütün çabaları destekleyebileceğini de sözlerine ekliyor.
REC Arnavutluk, YEÇEP konusunda çalışan Korca belediye personeline profesyonel eğitim veriyor.
Yeni altyapı
REC’e göre, Korca yerel yönetimi bugüne dek içme suyu, kanalizasyon sisteminin ıslahı, bölgede ilk kez uygulanan çöp toplama ve sağlık altyapısı, yolları n yeniden inşası, yerel kapasitelerin geliştirilmesi ve Korca merkezinde çeşitli parkların ve yeşil alanların yaratılmasına yönelik projelerin yararını gördü.
Korca, YEÇEP çerçevesinde, beş proje arasında paylaştırılan 100,000 avroluk hibeden faydalandı.
“Bir planın taslağının oluşturulmasının hemen ardından yatırımların gelmesi Arnavutluk’ta ilk kez görülüyor; bu da yerel yöneticilere ve topluma, sürece dahil olmalarının olumlu sonuçlar doğurduğunu gösteriyor,” diyor Cani. Korca Belediye Başkanı Roland Damo da, girişimden memnun olduğunu belirtiyor.
“Böyle bir örnek ilk kez yaşanıyor,” diyor Damo. “Böyle bir stratejiyi tasarlayan ilk Arnavutluk şehri Korca. Bu bağlamda belediyemiz, strateji kapsamındaki beş yatırımın giderlerine ortak olma konusunda hiç tereddüt etmedi. İnsan kapasitesinin geliştirilmesine de bütünüyle destek veriyoruz,” diyerek devam ediyor sözlerine.
Cani de, “kent ve çevresi ne kadar temiz olursa, şehrin özelliklerini görmek için o kadar çok turist gelecektir,” diyor. “Temiz bir çevre toplumun yararı nadır; başka hiçbir şey, güzel bir çevreden daha fazla ziyaretçilerin ilgisini çekemez.”
Ocak-Mart 2007
GÜNCEL YAZILAR
 |
|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
