Çevre dostu tüketici

Avrupa Birliği'nin girişimi, çevre dostu tüketim alışkanlıklarını özendirme konusunda yerel yönetimlere yol gösteriyor

Bundan bir buçuk yıl önce, Çek kenti Plzen’deki dükkânlarda, o ünlü yerel biranın dışında farklı bir şeyler göze çarpıyordu: üstünde evsel atıkların ayrıştırılması konusunda yönlendirmeler bulunan ilginç plastik torbalar. Torba kampanyası, Plzensky Bölgesel Kalkınma Ajansı’nın geri dönüşümü özendirmek için yürüttüğü projenin bir parçasıydı. Proje öyle başarılı oldu ki, kullanılan yöntem, AB’nin, sürdürülebilir olmayan yaşam biçimlerini değiştirecek en iyi yöntemleri bir araya getirdiği ChangeLAB’a alındı.

Projenin ilk safhasında, bölgede bulunan 140 belediyeye atık ayrıştırma kutuları kondu. Kampanyanın simgesi olan makak maymunu, çocuklar ve anne- babalar tarafından çok sevildi. Proje yöneticisi Marek Sykora’nın tahminine göre bu kampanya 10,000’den fazla kişiye ulaştı.

Projenin 343,000 avroluk bütçesinin büyük bölümünü EKO-KOM adlı, kâr amacı gütmeyen bir anonim şirket karşı ladı. Kalan bölümü ise, bölgesel yönetimler ve belediyeler tarafından sağlandı. Sykora, 2004'te Plzensky Bölgesi’nde kişi başına atık geri kazanım miktarının kağıtta 2.7 kg, camda 0.8 kg, plastikte ise 1.7 kg arttığını belirtti. Atıkları n ortalama geri kazanım oranı %15.7 oldu, en yüksek artış %24 ile plastik atıkta ve %23.4 ile kağıtta görüldü. Plzen atık toplama projesi, Change- LAB tarafından incelenen 120 proje içinde en iyi 20 örnekten biri oldu.

BİLİNÇLENDİREN TORBA: Üzerinde atık ayrıştırılması konusunda yönlendirmeler bulunan alışveriş torbaları, Çek Cumhuriyeti’nin Plzen şehrinde geri dönüşümün özendirilmesini sağladı.

(Fotoğraf: Lenka Slajsova)

Avrupa ölçeğinde girişim

ChangeLAB, sekiz yerel yönetim ve kuruluşun AB ölçeğinde oluşturduğu bir girişim. Ortaklar arasında, İngiltere’nin Surrey Yerel Meclisi, Bölgesel Çevre Merkezi (REC), İtalya’nın Liguria Bölgesi, Hollanda’nın Utrecht vilayeti, REC Estonya Ülke Ofisi, Yunanistan’ın Sykies Belediyesi, İsveç’in Solna şehri ve İngiltere’nin Hampshire Yerel Meclisi bulunuyor. ChangeLAB’in İngiltere merkezli projesinin yöneticisi Kate Dracup- Jones, tüketici davranışlarını değiştirme çalışmasını en etkili hale getirmeyi hedeflediğini belirtiyor. Dracup-Jones, ChangeLAB’in farkının, disiplinler arası yaklaşımı olduğunu söylüyor. Platform, deneyimlerin ülkeler arasında aktarılmasının yanı sıra, etkili araç-gereçlerin de ulaşım, atık, su ve enerji gibi sektörler arasında paylaşılmasına ve kullanılmasına olanak sağlıyor.

ChangeLAB, farklı uygulamaların etkinliğini ölçmek için ortak kıstaslar geliştirdi. Tüketici alışkanlıklarını şekillendiren etkenler şaşırtıcı gelebilir. Plzen projesinde başarıyı sağlayan iki temel etken, evsel ısıtmada kullanılan yakıt türü ve bölgede koruma altına alınmış alanların bulunmasıydı. Doğal gaza geçen kasabalarda artık kağıt yakmaya gerek kalmayınca, ayrıştırılan atık kağıtta bir artış oldu.

Plzensky Bölgesi’nin güneyindeki Sumaya Ulusal Parkı’ndaki çöplerin büyük kısmı turistlerden kaynaklanıyordu. Geri dönüşüm kutularının artırılması hemen sonuç verdi.

Avrupa’nın veri tabanı

ChangeLAB ortakları yedi pilot proje tasarlayacak. Evde, işte ve eğlencede sürdürülebilir olmayan yaşam biçimlerinin, tutum ve davranışların değiştirilmesi konusundaki deneyimlerin yer aldığı bir Avrupa veri tabanı uygulaması başladı. Plzen atık projesi, veri tabanındaki iyi örneklerden biri.

ChangeLAB’in diğer adımları arasında, paydaşlar için interaktif bir forum oluşturulması, yöneticilere ve toplumsal katılım konusunda çalışan ajanslara yönelik bir gereç seti hazırlanması var. Sette, bir kılavuz kitap ile, sektörler ve hedef kitleler için doğru yöntemin seçilmesine yardım edecek web tabanlı bir interaktif kılavuz bulunacak.

“Politika oluşturanlar, araştırmacılar ve toplum arasındaki yeni bağlar, tutum ve davranışların nasıl sürdürülebilir hale getirileceği konusunda AB'deki birikimi artırmalı,” diyor Dracup-Jones. Söz konusu platformun, katılan gruplar arası nda sürdürülebilirlik yönündeki iradeyi ve kapasiteyi artırması umuluyor.

Dracup-Jones, Avrupa Birliği Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu’nun, INTERREG IIIC Programı çerçevesinde ChangeLAB’in 1.6 milyon avroluk bütçesine 914,000 avroluk destek verdiğini, kalan bölümünün ortakların veya bunların hükümetlerinin eş-fonlarıyla sağlandığını belirtti.

Ocak-Mart 2006

Pazartesi, 02 Ocak 2006 00:00