REC 20 yaşında

Bölgesel Çevre Merkezi (REC), 18 Haziran'da 20. yılını kutladı. REC Şartı'na imza atan taraflar, REC'in kurulmasını, bölge ölçeğinde gerçekleştirdiği çalışmaları ve bağımsız bir kuruluş sıfatıyla yeterliliğini takdir eden bir bildiri hazırladı; ortaklara ve destekçilere yıllardır yaptıkları yönlendirmeler ve finansal katkıları dolayısıyla teşekkürlerini sundu. 

REC Şartı'nı imzalayan ülkelerden biri olan Türkiye'den de Çevre ve Orman Bakanlığı Müsteşarı Prof. Dr. Hasan Zuhuri Sarıkaya ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Çevre Komisyonu Başkanı Haluk Özdalga da kutlamalara katıldılar. Prof. Dr. Sarıkaya tören sırasında yaptığı konuşmasında AB müzakerelerinde Çevre Faslı'nın açılmasıyla, Türkiye için çevresel yatırımlar, teknolojik gelişme, istihdam ve sağlık alanlarında büyük fırsatlar ortaya çıkacağını ifade etti. Sarıkaya, REC'in bu süreçte oldukça önemli bir rol oynayacağına olan inancını dile getirdi. TBMM Çevre Komisyonu Başkanı Özdalga ise, çevre alanında paydaşların önemine vurgu yaparak, REC'in tüm paydaşlara verdiği destektiğin öneminin altını çizdi.

REC Türkiye Direktörü Dr. Sibel Sezer Eralp ise REC'in bağımsız ve tarafsız yapısı ile kurulduğu 2004'ten bu yana Türkiye'de önemli bir ortak olarak kendini kabul ettirdiğini ve özellikle Türk iş dünyasının AB ve Sürdürülebilir Kalkınma alanında REC Türkiye ile işbirliğini geliştirmeye istekli olduğunu dile getirdi.

Törende, taraflar son olarak REC'in 2011-2015 dönemi stratejisinin iki öncelikli alana odaklamasını tavsiye etti: sürdürülebilirlik için yönetişimin teşvik edilmesi ve yeşil ekonomiye geçişin kolaylaştırılması. Bu iki konu son iki yıldır REC Türkiye çalışmalarında da özellikle öne çıkıyor ve REC Türkiye hem AB süreçlerinde hem de Sürdürülebilir Kalkınma alanında Türkiye'de önemli bir katalizör işlevi üstleniyor. Yürüttüğü büyük ölçekli AB projeleri kapsamında tüm paydaşlara yönelik gerçekleştirdiği eğitim ve hazırladığı yayınlar ile özellikle ortaklık ve yönetişimin öneminin altını çizmeye çalışan REC Türkiye ayrıca iş dünyası ve yerel yönetimlere yönelik başlattığı girişmlerle Yeşil Ekonomi kavramının sağlam temellere oturması yönünde de çalışmalar gerçekleştiriyor.

Genel merkezi Macaristan Szentendre'de bulunan REC'in, 10'u Avrupa Birliği üyesi olmak üzere, 17 ülkede ofisi bulunuyor. Bugün itibariyle, İsveç ve Birleşik Krallık'ın da taraf ülke olarak REC'e katılmasıyla, taraf ülke sayısı 30'dan 32'ye yükseldi.

20. yıl etkinliklerinde açılış konuşmasını Macaristan Kırsal Kalkınma Bakanı Sandor Fazekas yaptı. Fazekas, bakanların katıldığı panel sonrasında REC'e, geçtiğimiz 20 sene boyunca yürüttüğü başarılı ve istikrarlı çalışmalarından dolayı Macaristan Kırsal Kalkınma Bakanlığı adına Çevre Ödülü'nü sundu. Macaristan Dış İşleri Müsteşarı Gergely Prohle, konuşmasında, "çevreyle ilgili konuların, geçtiğimiz yirmi yıl içinde uluslararası diplomatik gündemin üst sıralarına doğru yükseldiğini," belirtti.

REC'in kuruluş şartı, 20 Haziran 1990'da imzalanmıştı ve kuruluşun ilk ofisi Macaristan'da, Obuda'da bulunuyordu. 20 yıl önceki açılış töreninde, Macaristan Başbakanı Jozsef Antal ve Cumhurbaşkanı Arpad Goncz'un yanı sıra; Avusturya, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Komiyonu'ndan temsilciler vardı. Bu yılki etkinlikte, REC Yönetim Kurulu Başkanı Jaakko Henttonen, konuşmasında, "20 yıl önce 1989'da, dönemin ABD Başkanı George Bush Macaristan'ı ziyaret edip bölgesel bir çevre merkezi kurulması için malî destek taahhüd ettiğinde, Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin yeni bir jeopolitik gerçeklikle mücadele etmeye başladığını," belirtti. "REC, hiç kuşkusuz, geçtiğimiz 20 yılda Avrupa genelinde yaşanan dönüşüme ilişkin pek çok unsuru yansıtmakta. REC'in kendisi de, tarihin bu unutulmayacak döneminde çok önemli bir dönüştürücü rol üstlendi."

İtalya Çevre, Arazi ve Deniz Bakanlığı Müsteşarı ve 2003-2009 döneminde REC'in yönetim kurulu başkanlığını yürüten Corrado Clini'ye göre, "ulusal hükümetler, uluslararası kurumlar ve özel sektörün sağladığı, yılda 12 milyon avroluk malî destek sayesinde, REC her yıl 300 kadar projeyi hayata geçirdi" dedi.REC'in 1990-2009 döneminde aldığı bağış ve aynî destekler 164 milyon avronun üstündeydi. Hâlen REC'e sağlanan desteğin %38'i Avrupa ülkelerinden, %25'i ise Avrupa Birliği'den gelmektedir. Japonya ve ABD sırasıyla %15 ve %14 oranında destek vermekte. Ayrıca REC'in kendisi de, şeffaf ve denetime açık bir süreç içinde, Orta ve Doğu Avrupa bölgesinde sivil toplumun gelişimini desteklemek için STK'lara toplamı 12 milyon avroyu geçen 5,500 adet hibe sağladı.

Değerli Çalışmalar

REC öncü ve kesintisiz çevre çalışmalarının yanı sıra, siyasî ve ekonomik açıdan da çok önemli roller üstlendi. REC İcra Direktörü Marta Szigeti Bonifert, "REC'in, ilk yıllarında, çevresel demokrasinin geliştirilmesine çok önemli katkılarda bulunduğunu; son yıllarda ise, bölgedeki ülkelere AB çevre müktesebatına uyum sağlama ve AB üyeliğinin gerektirdiği zorlu çevresel kıstasları yerine getirme konusunda destek olduğunu," vurguladı.

REC'e kişisel bir video mesajı gönderen Avrupa Komisyonu'nun Çevreden Sorumlu Vekili Janez Potocnik, REC'in son 20 yıldır gösterdiği çabaları takdir ettiğini belirterek, iki kurum arasındaki mevcut ve gelecekteki işbirliğine değindi. Potocnik, "uyum ile çevresel faaliyetler arasındaki bağlantıyı daha da güçlendirmek gerektiğini" vurguladı. Potonick mesajını, "kamu ile özel sektör arasındaki ortaklıkların vesile olduğu yeni tip işbirliklerini de gözden kaçırmamalıyız. REC'in 20 yıldır gerçekleştirmekte olduğu çalışmalar gerçek birer değerdir," sözleriyle sürdürdü. "REC, AB'nin bu bölgesinde ve bu coğrafyanın da ötesine çevre ve sürdürülebilirlik konusunda işlevsel olan, denenen ve geri bildirim verilen çözümler üreten, her aşamada kilit konumda olan bir kuruluştur. Programlarımızın örtüştüğü bir ortamda girişimci bir rol üstlenen REC, çevre politikalarımız açısından vazgeçilmez bir paydaş." İsveç ve Birleşik Krallık'ın REC'e taraf olmasından büyük memnuniyet duyduğunu ifade eden Macaristan Dış İşleri Müsteşarı Gergely Prohle REC, şartına imza atan yeni tarafların gelecekteki etkinliklerde çok verimli olacağına inandığını dile getirerek "özellikle de, sürdürülebilirlik yönetişiminde kapasite geliştirme ile; yeşil ekonomi ve düşük karbonlu topluma geçiş konularında. İsveç, sürdürülebilirliğin yaşama geçirilmesi konusunda AB'nin öncü bir ülkesi. Ayrıca REC programları, Birleşik Kırallık hükümetinin danışmanları tarafından hazırlanan siyasa analizleri ve yenilikçi girişimlerden de çok yararlanacak," dedi.

Vizyoner Dönüşüm

REC İcra Direktörü Szigeti Bonifert'e göre, 20 yıllık yolculuk, "karşılığı alınan ve öğretici bir deneyim," oldu, ama hâlâ önümüzde uzun bir yol var. Szigeti Bonifert, "gelecekteki sorunları öngörebilme ve üstesinden gelme becerisi, hem bireylerin hem de kuruluşların vizyoner dönüşümler yapmalarını olanaklı kılıyor," şeklinde konuştu. Geçtiğimiz 20 yıl boyunca, REC temel yapısal ve kurumsal çalışmalarını gerçekleştirerek, bölgesinde bulunan ülkelere, çağımızın en çetin çevresel sorunlarını ele alabilecekleri gereçler ve bilgiler sundu. Etkinliğin kapanış seremonisinde ise, taraflar, 20. kuruluş yılı dolayısıyla REC Deklarasyonu'nu kabul etti.

Nisan-Haziran 2010