Çevre dostu şirketlere AB'den yeni ödüller

Kerem Okumuş

Türkiye dâhil 28 ülkede uygulanan AB Çevre Ödülleri programı, sürdürülebilirlik ilkelerini esas alıyor

Avrupa Komisyonu tarafından, ilki 1987 yılında “Çevre için Avrupa Sanayi Sektörü Ödülleri” adı altında gerçekleştirilen “Avrupa Birliği (AB) Çevre Ödülleri”, sürecin içinde 2006 yılından bu yana yer alan Türkiye’de 20 Mayıs 2008; Avrupa’da ise 5 Haziran 2008 tarihlerinde düzenlenen ödül törenleri ile sahiplerini buldu.

Geride kalan 20 yıllık dönemde, hem küresel düzeyde hem de Avrupa’da çevre koruma anlayışında çok önemli değişiklikler oldu. Özellikle “yasa çıkar – denetle”, “kirleten öder” ve “boru sonu” (end of pipe) gibi konvansiyonel çevre koruma yöntemleri yerine; “kaynakta kirlilik önleme”, “temiz üretim” ve “tedbirli olma/ ihtiyat” gibi yeni prensipler, son yıllarda çevre koruma anlayışının temelini oluşturmaya başladı. Bugün, çevresel önlemlerin diğer politika alanları ile bütünleştirilmesini, piyasa ile daha yakından ilişki kurulmasını, bireylere önem verilerek davranış değişikliğini destekleyen, temelinde sürdürülebilir kalkınma anlayışını teşvik eden yeni bir sürecin içerisinde yer alıyoruz.

Çevre koruma alanında değişen bu yaklaşım değişikliği, Avrupa düzeyinde 1987 yılından bu yana gerçekleştirilen “AB Çevre Ödülleri” nin değerlendirme ölçütlerinin de yaşanan değişiklikler ışığında yeniden gözden geçirilmesini ve sürekli güncellenmesini gerektiriyor. Bugün, Türkiye dâhil 28 ülkede düzenlenen ödüllerin dağıtımında, 20 yıl önce sadece çevresel performans göstergeleri dikkate alınırken, bugün sürdürülebilirlik ilkeleri çerçevesinde, ödüle aday olan şirketlerin çevresel, sosyal ve ekonomik performansları bütüncül bir yaklaşımla değerlendiriliyor. Ödül sürecinde şirketler artık, sürdürülebilir kalkınma çerçevesinde gerçekleştirdikleri uygulamaları içselleştirmiş olduklarını ve tüm iş süreçlerine sürdürülebilir bir şekilde yansıttıklarını kanıtlamak zorunda. Şirketlerin, bu çerçevede, çevresel iyileştirme çalışmalarının ve uygulamalarının sürdürülebilirlik açısından şirket bilânçosuna olumlu yansımalarını göstermesi gerekiyor. Ayrıca, çalışanların sosyal hakları, tedarik zinciri içerisinde benzer çevresel yaklaşımların uygulanmasını desteklemek ve çalışma önceliği haline getirmek, sosyal sorumluluk çalışmaları ve yerel halkın görüşlerinin alınmasına kadar birçok faktör AB Çevre Ödülleri’nin değerlendirme ölçütleri içerisinde yer alıyor.

Diğer yandan, AB’nin çevresel kamu politikaları, ilgili çevre mevzuatları ve uygulamaları artık şirketlerin çevreyi tüm iş süreçlerine dâhil etmelerini gerektiriyor. Piyasanın çevre için çalışmasını teşvik eden bir süreçte, enerji ve karbon vergileri gibi uygulanan çeşitli ekonomik araçlar, şirketlerin çevresel etkilerini muhasebe sisteminde faaliyete bağlı ana gider kalemlerden biri olarak görmelerini, dolayısıyla çevreyi temel iş süreçlerinin bir parçası olarak tanımlamalarını sağlıyor. Bu nedenle, şirketleri çevre için daha yenilikçi bir anlayışa, yeni çevre teknolojilerini ve tekniklerini kullanmalarına ve çevre koruma için buluşçuluğa dayalı bir çalışma sürecine yönlendiriyor.

AB Çevre Ödülleri, işte bütün bu unsurların ışığında, sürdürülebilir bir çevre yöntemi uygulayan şirketlerin sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda gerçekleştirdikleri en yenilikçi uygulamaları (teknoloji, teknik, ürün, yönetim modeli, vb.) ödüllendirmeyi amaçlıyor.

Bu doğrultuda, Türkiye’den ulusal ödülleri kazanan şirketlerin de Avrupa ödüllerine katılımıyla 5 Haziran 2008 tarihinde Brüksel’de düzenlenen AB Çevre Ödülleri’nde dört ayrı kategoride ödüller sahiplerini buldu.

Avrupa Komisyonu’nun çevreden sorumlu üyesi Stavros Dimas’ın yönetiminde düzenlenen törende ödülleri; yönetim kategorisinde İngiltere’den Co-operative Grooup Ltd., ürün kategorisinde Avusturya’dan Ertex Solar GmbH., süreç kategorisinde Almanya’dan Choren GmbH., ve uluslar arası işbirliği kategorisinde ise, Mali’de BioCarburantSA şirketiyle ortak çalışma yürüten Hollanda’dan KIT (Royal Tropical Institute) Holding aldı.

REC Türkiye’nin de yer aldığı AB Çevre Ödülleri yürütme kurulu çalışmalarında gelecek dönem ödüllerin isminin “AB Sürdürülebilirlik Ödülü” ya da “AB Sürdürülebilir Kalkınma” ödülü gibi çeşitli isimler altında yeniden tanımlanması konusunda bazı görüşler bulunuyor. Çevre ödüllerinin geliştirildiği ve uygulandığı ilk dönemlerde şirketlerin sadece çevresel performansların ölçümlendiği günlerden artık şirketlerin başarısının çevresel, sosyal ve ekonomik ölçütler ile bütüncül bir şekilde değerlendirildiği günümüzde ödüllerin bu çerçevede yeniden tanımlanması ihtiyacı ortaya çıkıyor.

Avrupa Komisyonu tarafından iki yılda bir düzenlenen ve AB üyesi tüm ülkeler ile Türkiye’den şirketlerin katılımına açık olan ödüllere başvurmak için öncelikle ulusal düzeyde gerçekleştirilen ödül programlarında dereceye girmek gerekiyor. Türkiye’de Bölgesel Çevre Merkezi REC Türkiye’nin ulusal sekretarya olarak yürüttüğü ulusal ödüller için yeni dönem başvuruları Ocak 2009 tarihinde açılacak.

 

Kerem Okumuş, REC Türkiye Direktör Yardımcısı

Temmuz-Eylül 2008