Verimlilikten gelen enerji

Enerji Verimliliği Kanun Tasarısı Taslağı (EVKTT) daha sağlıklı bir çevreyi de hedefliyor 

Enerjinin verimli kullanılması ile sağlanan tasarruf, en hızlı ve en ucuz enerji kaynağıdır. Enerjinin verimli kullanımı, kalite ve performansı düşürmeden bir ürünü elde etmek için harcanan enerjinin azaltılmasıdır.

Enerji kaynakları kısıtlı ve dışa bağımlı olan Türkiye'de enerjinin verimli kullanımı; yeterli, güvenilir ve ekonomik enerji arzının en önemli araçlarındandır. Göstergesi de GSYİH başına tüketilen enerji miktarı olan 'enerji yoğunluğu'dur.

Ülkemizde kişi başına enerji tüketimi OECD ülkeleri ortalamasının 1/5'i civarındayken, enerji yoğunluğu OECD ortalamasının iki katı kadardır. Enerji yoğunluğu değeri bütün çabalara rağmen düşürülememiştir. Oysa tasarruf edilen her 1 YTL’lik elektrik enerjisi, 3–4 YTL’lik yeni santral yatırımını da önlemektedir.

AB Mali İşbirliği Programı kapsamında enerji verimliliği konusunda 'İhtiyaçların Değerlendirilmesi ve Enerji Verimliliği Stratejisi' hazırlığı 2003'te başlamış, Ulusal Enerji Verimliliği Stratejisi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nca uygulanmak üzere 24 Haziran 2004'te kabul edilmiştir. EİE İdaresi üç yıllık bir çalışmayla Enerji Verimliliği Kanun Tasarısı Taslağı'nı (EVKTT) nihaî aşamaya getirmiş ve Başbakanlığa sunmuştur.

OECD ülkelerinin enerji verimliliği mevzuatı ve AB’nin ilgili direktifleri de dikkate alınarak hazırlanan EVKTT ile enerjinin ve kaynakların verimli kullanılması, enerji verimliliği stratejisi çerçevesinde etkin programların geliştirilmesi ve uygulanması, enerji verimliliği bilinci oluşturulması ve enerji maliyetlerinin azaltılması, yılda 3 milyar dolar kadar tahmin edilen enerji tasarrufu potansiyelinin ekonomiye kazandırılması, yeni enerji yatırımlarına ihtiyacın azalması, çevre kirliliğinin azaltılması ve yeni iş olanakları gibi çok yönlü faydaların sağlanması hedeflenmektedir.

EVKTT; verimlilik çalışmalarının etkin olarak yürütülmesi, izlenmesi ve koordinasyonu konusunda oluşturulan idarî yapı, enerji verimliliği hizmetlerinin yürütülmesindeki yetkilendirmeler, görev ve sorumluluklar, eğitim ve bilinçlendirme, yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması gibi temel stratejilerin gerçekleştirilmesine yönelik olarak sektörel uygulamalar, çeşitli destekleme mekanizmaları, teşvikler ve yaptırımlar ile ilgili hususları kapsamaktadır.

Taslağın yasalaşmasıyla, on yıl içinde, a) Türkiye genelinde enerji yoğunluğunun en az %30 azaltılması; fosil kaynak ithalatının ve sera gazı salımlarının azaltılması, b) Enerji yoğunluğunun OECD değerlerine yaklaştırılması, c) Küçük ölçekli yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması, d) Toplumdaki verimlilik ve tasarruf bilincinin geliştirilerek kanunda yer alan yükümlülük ve teşvik unsurlarının zaman içinde azaltılması hedeflenmektedir.

Taslağın yasalaşması ile; a) Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulu'nun kurulması, b) Enerji verimliliği hizmetlerinin yaygınlaştırılması, yeni iş imkanlarının sağlanması, c) İşletmelerde enerji yoğunluğunu düşürmek için gönüllü anlaşma modeli uygulamaları; kojenerasyon, atıkların ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına ilişkin yatırımların özendirilmesi, d) Ar-Ge'nin desteklenmesi, e) İzleme, analiz ve projeksiyon mekanizmalarının geliştirilmesi öngörülmektedir.

Sanayide 2003 itibariyle mevcut işletmelerdeki tasarruf potansiyeli yılda en az 4 Milyon Ton Eşdeğer Petrol'dür (MTEP, yaklaşık 1 milyar dolar); Bunun yaklaşık %30’u yatırımsız veya az yatırımlı önlemlerle, alışkanlıkların değişmesiyle ve iç düzenlemelerle geri kazanılabilir niteliktedir.

Bina ve hizmet sektöründe 2003 itibariyle mevcut bina stoğundaki tasarruf potansiyeli yılda en az 5.4 MTEP (1.7 milyar dolar); ulaşım sektöründe ise 2003 itibariyle tasarruf potansiyeli yılda en az 2 MTEP'dir (0.7 milyar dolar).

Tasarruf potansiyelleri düşük gelişmiş ülkeler bile enerji yoğunluklarını her yıl %1-1,5 azaltabilmektedir. Kanun uygulandığında, enerji yoğunluğunda yılda ortalama %2’lik bir azalma sağlanması halinde 2015'te en az 30 MTEP (2003 fiyatlarıyla 10,5 milyar dolar) tutarında bir tüketici tasarrufu mümkündür.

[3] Başbakanlığa sunulmuş olan ve  www.eie.gov.tr adresinde yayımlanmakta olan EVKTT üstünde Ocak 2006 itibariyle gerekli değişiklik çalışmaları yürütülmektedir. Değişikliklerin tamamlanmasını müteakip TBMM’ye sevk edilecek tasarının 2006 içinde yasalaşması beklenmektedir.

Ocak-Mart 2006

Pazartesi, 02 Ocak 2006 00:00