İlerlemenin Kısa Tarihi

Da Capo Yayınları, 2005, 224 sayfa Ronald Wright 

Kanadalı yazar Ronald Wright’ın 2004’deki Massey konferansları, İlerlemenin Kısa Tarihi’nin temelini oluşturuyor. Wright, Gauguin’in ünlü resminden yola çıkıyor: “Nereden geliyoruz? Neyiz? Nereye gidiyoruz?” Bunlar çağlardır, âlimlerin, filozofların, kaygılı ebeveynlerin ve kamp ateşi başında milyonlarca üniversitelinin aklını kurcalayan sorular. İlerlemenin Kısa Tarihi, yüzyıllardır yapmamız gereken şeyleri yapmamızı öneriyor bize: Geçmişten ders al ve aynı hataları tekrarlamadan daha iyi bir gelecek kur. Dünyanın dört bir yanındaki antik kalıntılar ‘sürdürülemeyen kalkınmanın batıkları’ ve bunların günümüze benzerliği kaygı verici.

Wright ilerlemenin teknolojik, maddi, ahlakî göstergelerine yüzeysel değiniyor. Barınma, yeterli yiyecek, temiz su, barış ve iyi bir eğitimi sağlayacak daha iyi çözümlere nasıl ulaşabileceğimize değinmek yerine, ‘kontrolden çıkmış değişim furyası’na ve ‘zamanın çöküşü’ne, geldiğimiz dünya ile terk edeceğimiz dünyanın birbirinden ne kadar farklı olduğuna odaklanıyor.

Wright’a göre insanların mağaraları terk etmesinden sonraki tüm büyük değişimler fizikî değil kültüreldi. “Bizler, en son 50,000 yıl önce yenilenen bir donanım üstünde 21. yüzyılın yazılımını kullanıyoruz. Zamanın çoğu diliminde, insanların pek çoğu açlık sınırında yaşadı ve yaşıyor.” ABD ve AB’nin her biri, üretim yapmamaları için çiftçilere yılda bir milyar dolar ödüyor, her yıl bir o kadar parayı da, fiyatları yapay olarak yüksek tutmak için üretim fazlası ürünü satın almaya harcıyor. Şimdilerde ise, çok uluslu şirketler, temel gıda ürünlerini patentliyor.

Sulamadaki ‘gelişme’, melez ürünler ve diğer teknolojik çözümlere rağmen insanlar hâlâ kendilerini doyuramıyor. Bereketli Hilal’deki eski uygarlıklar sulamayı keşfettiğinde tuzlanma başladı ve toprakları çoraklaştı. Sümer, Roma ve Maya uygarlıklarının akıbetine uğramak istemiyorsak yeni bir toplum düzeni kurmak zorundayız. Bence, GDO’lara ve nükleer güce hayır deyip, yenilenebilir enerji kaynaklarına, depozitolu şişelere ve organik tarıma dönebiliriz.

Ekim-Aralık 2008

Çarşamba, 01 Ekim 2008 00:00